مـباهـلـه

ایه ی مباهله بزرگترین فضیلت حضرت علی (ع) در قران

يكشنبه, ۱۵ مرداد ۱۳۹۶، ۰۸:۲۵ ق.ظ

ایه مباهله


آیه مُباهله، آیه ۶۱ سوره آل عمران است که اشاره به واقعه مباهله پیامبر(ص) با مسیحیان نجران دارد. مفسران شیعه و برخی از اهل سنت این آیه را یکی از فضائل اصحاب کساء به ویژه امام علی(ع) دانسته‌اند. امام بر اساس این آیه به منزله نَفْس و جان پیامبر(ص) معرفی شده است. امام رضا(ع) این آیه را بزرگترین فضیلت حضرت علی در قرآن معرفی می‌کند.

  شان نزول

مفسران شیعه و اهل سنت برآنند که این آیه، اشاره به مناظره مسیحیان 

نجران با رسول اکرم(ص) دارد. آنان حضرت عیسی را اقنومی از اقانیم ثلاثه و 

دارای جنبه خدایی می‌دانستند و توصیف وحیانی قرآن را درباره عیسی(ع) 

که وی را بنده پارسای خداوند و پیامبر می‌داند قبول نداشتند. پس از مؤثر 

نبودن صحبت‌ها و دلایل، پیامبر مبارزه‌طلبانه به آنان پیشنهاد مباهله داد.[۱]

مفسران اهل سنت مانند زمخشری،[۲] فخر رازی،[۳] بیضاوی[۴] و... 

گفته‌اند که مراد آیه از «اَبْناءَنا» [پسرانمان] حسن و حسین(ع)، و مراد از «نِساءَنا» [زنانمان] فاطمه زهرا(س) و مراد از «اَنْفُسَنا» [جان‌هایمان] 

حضرت علی(ع)، بوده است، یعنی چهار تنی که همراه با خود رسول خدا، پنج تن آل عبا یا اهل کسا را تشکیل می‌دهند.

نصارای نجران چون جدیّت و اخلاص پیامبر(ص) و همراهانشان را مشاهده 

کردند از عقوبت الهی هراسان شده و تن به مباهله ندادند. آنان با پیامبر(ص) صلح کرده و درخواست کردند که با پرداخت جزیه بر دین خود باقی بمانند؛ پیامبر نیز پذیرفت.[۵]

  تفسیر

هر چند مباهله در وهله اول، میان پیامبر(ص) و مردان مسیحی بود، اما فرزندان و زنان نیز به میان آورده شدند، تا بر مطمئن بودن دعوت کننده به راستی دعوتش و بر حق بودنش دلالت کند؛ به طوری که حاضر می‌شود نزدیک‌ترین عزیزانش را به میدان مباهله آورد.

علاوه بر این، علامه طباطبایی، وجه دیگری نیز در آوردن خانواده به میدان مباهله ذکر کرده است: گویی با این کار می‌خواهد بگوید که جمعی، جمع دیگر را نفرین کنند، و هر دو جمع، لعنت خداوند را بر دروغگویان نهند تا اینکه لعن و عذاب، شامل فرزندان و زنان و جان‌ها شود و بدین طریق، ریشه دشمنان کنده شود[6].

بدین بیان، مشخص می‌شود که لازم نیست، تعداد فرزندان یا زنان یا جان‌ها (أبناء، نساء، أنفُس) بیش از دو باشد تا به کار بردن صیغه جمع بر آنها صحیح باشد، زیرا طبق بیان فوق، مقصود از صیغه جمع این است که یکی از دو طرف نزاع، با همه نزدیکانش نابود شود و در این واقعه به اتفاق مفسران و راویان وتأییدهای تاریخی،رسول خدا (ص) به جز علی، فاطمه و حسنین(ع)، کسی را با خود نیاورد، و بدین طریق، «أنفُس» دو نفر، «أبناء» دو نفر، و «نساء» یک نفر بوده است و با این کار، امر الهی به انجام رسیده است.[7] در قرآن موارد دیگری نیز مشاهده می‌شود که آیه بر اساس شأن نزول، راجع به یک نفر بوده اما از صیغه جمع استفاده شده است؛ مثل آیه ظهار در سوره مجادله.

تفسیر کشاف

زمخشری در تفسیر کشاف ذیل آیه مباهله می‌گوید: آوردن پسران و زنان در مباهله، نشانه اطمینان بیشتر مباهله کننده نسبت به زمانی است که به تنهایی به مباهله اقدام کند، و اختصاص فرزندان و زنان بدین سبب بود که ایشان عزیزترینِ اهلند و بدین سبب حق تعالی، در آیه مباهله، ایشان [ابناء و نساء] را بر اَنْفُس [جان‌ها] مقدم داشت تا نشان دهد که ایشان بر جان مقدمند. آنگاه زمخشری می‌گوید: «این، دلیلی است بر فضل اصحاب کسا که قویتر از آن، دلیلی نیست[9]


 

1.   1-  قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه نامه از بهاءالدین خرمشاهی، ۱۳۷۶.ذیل آیه مباهله، ص۵۷.

2.    2- الزمخشری، تفسیر الکشاف، ۱۴۱۵ ق، ذیل آیه ۶۱ آل عمران.

3.    3- فخر رازی، التفسیر الکبیر، ۱۴۰۵ق، ذیل آیه ۶۱ آل عمران.

4.   4-  البیضاوی، تفسیر انوار التنزیل و اسرار التأویل، ۱۴۲۹ق،‌ ذیل آیه ۶۱ آل عمران.

5.    5- قرآن کریم، ترجمه، توضیحات و واژه نامه از بهاءالدین خرمشاهی، ۱۳۷۶، ذیل آیه مباهله، ص۵۷.

6.    6- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۱ه‍.ق.، ج۳، ص: ۲۲۳.

7.  7-  طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۱ق، ج۳، ص: ۲۲۳.

8.    8- رجوع کنید به: طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ۱۳۹۱ق، ج۳، ص: ۲۲۳.

9.    9- الزمخشری، تفسیر الکشاف، ۱۴۱۵ ق، ج۱، ص ۳۶۹-۳۷۰.

نظرات  (۳)

۱۲ شهریور ۹۶ ، ۰۴:۱۹ What is the Ilizarov method?
Hey there! This is my first visit to your blog! We are a group of volunteers and starting a new project in a community in the same
niche. Your blog provided us valuable information to work
on. You have done a extraordinary job!
سلام
خدا قوت
تشکر بابت این پست فوق العاده
به ما هم سر بزنید
پاسخ:
سلام
چشم حتما
۳۱ خرداد ۹۶ ، ۱۳:۱۸ علی بنی اسدی
سلام، خسته نباشید. وبلاگ جالب و زیبایی دارید. اگر دوست داشتید به وبلاگ بنده هم که تازه راه اندازی شده سری بزنید. PixelIT.blog.ir